Deal tussen Iran en VS is nog ver weg: hoe nu verder?
In dit artikel:
In Islamabad voerden hoge Amerikaanse en Iraanse functionarissen recent een marathononderhandeling: drie rondes in 21 uur. De gesprekken, geleid namens de VS door JD Vance en namens Iran door onder meer parlementsvoorzitter Mohammad Ghalibaf, leidden wel tot een historische handdruk en rustige, inhoudelijke uitwisseling, maar niet tot een akkoord. Belangrijke geschilpunten bleven onopgelost, waardoor een definitieve deal nog ver weg lijkt.
Kernpunten van onenigheid zijn Irans nucleaire activiteiten en raketarsenaal, de opheffing van sancties en de vrijgave van miljarden dollars aan Iraanse tegoeden. Volgens Teheran moet ongeveer 27 miljard dollar worden vrijgegeven; Washington wees dat verzoek af. Daarnaast kwam een nieuw oorlogsthema sterk naar voren: de controle over de Straat van Hormuz. Iran houdt vast aan een gedeeltelijke blokkade en zegt de doorvaart niet zonder meer te zullen opgeven, terwijl de VS onmiddellijke heropening eist. Het onderling wantrouwen is groot en bemoeilijkt verdere stappen.
Het bestand tussen Israël en Iran-gerelateerde strijdende partijen heeft nog tien dagen te lopen en kan worden verlengd, maar de Amerikanen willen geen langdurige, slepende onderhandelingen die Iran volgens hen in het voordeel zouden stellen. Vance kondigde na afloop aan dat de VS flexibel waren geweest maar dat Iran hun rode lijnen had afgewezen; hij noemde het aanbod van de Amerikanen het laatst en beste en keerde terug naar de Verenigde Staten zonder akkoord.
Op de achtergrond vormt Libanon een mogelijke complicatie. Israël begint direct overleg met de Libanese regering, maar omdat Hezbollah niet meedoet is succes onwaarschijnlijk; Teheran stelt dat voortgang ook afhangt van ontwikkelingen daar. Historisch perspectief speelt mee: eerdere onderhandelingen — jarenlang onder Obama en later vergeefse pogingen onder Trump — tonen hoe hardnekkig de punten van meningsverschil zijn, zoals Iraans recht op verrijking en de kwestie van hoogverrijkt uranium.
Hoewel het handengeven tussen Vance en Ghalibaf een symbolische doorbraak markeerde — nooit eerder spraken zulke hoge vertegenwoordigers zo direct — maakt de aanwezigheid van wederzijdse eisen en de dreiging van een maritieme of militaire escalatie duidelijk dat zonder verdere concessies wapens weer het woord kunnen voeren. De vraag is vooral hoeveel geduld Washington, onder leiding van president Trump, nog heeft om een langdurig onderhandelingsproces te tolereren.