VS én Iran verwoed op zoek naar neergestorte vlieger: 'Voor Teheran ideale propaganda'
In dit artikel:
In het zuidwesten van Iran is gisteren een Amerikaans gevechtsvliegtuig neergeschoten; het gaat om een F-15E waarvan zowel de piloot als de boordschutter hun schietstoel gebruikten. De piloot werd met veel moeite gered na een gevaarlijke reddingsmissie waarbij volgens berichten een Black Hawk-helikopter beschoten en geraakt werd. Kort daarvoor stortte ook een Amerikaanse A-10 Warthog neer; ook die piloot eiste zijn schietstoel op en is gered. Over de boordschutter van de F-15E — de enige mogelijk in Iraanse handen zijnde Amerikaan — is onbekend of er later nog contact was; van een officiële gijzeling is vooralsnog geen sprake.
De situatie wekt direct vergelijkingen op met de Amerikaanse gijzeling in Iran in 1979 (444 dagen), al is het nu om één persoon te doen. Washington zet alles op alles om de Amerikaan terug te krijgen: het zou een zwaar politiek en propagandistisch verlies zijn als Iran hem zou vasthouden en tentoonstellen. Iran zelf heeft volgens analisten ook belang bij het vinden van de vlieger; levend in handen kan zowel achter-de-schermen onderhandelingen opleveren als een openbare propagandastunt.
Experts merken op dat veel technische details onduidelijk zijn, onder anderen hoe het toestel precies werd neergehaald. Mogelijke verklaringen zijn dat de bemanning laag vloog en zo in het bereik kwam van andere vormen van luchtafweer, zoals grondkanonnen of draagbare raketten (MANPADS). Voormalig vlieger en oorlogsstudiehoogleraar Frans Osinga wijst erop dat een gevangengenomen vlieger sterke propagandawaarde heeft en politiek-militaire gevolgen kan hebben.
Hamidreza Azizi (SWP) schetst twee scenario’s voor Iran: stille onderhandelingen om concessies af te dwingen, of het publiek tonen van de gevangene om de Amerikaanse regering in verlegenheid te brengen. Analisten waarschuwen ook voor het risico van mishandeling, zoals eerder door IS is vertoond, maar noemen ook het tegenovergestelde mogelijk: dat Iran zich aan oorlogsrecht houdt en juist die tegenstelling inzet tegen harde Amerikaanse uitspraken — waaronder commentaren van politici die zeggen geen genade te zullen tonen en regels van inzet te zullen negeren.